Brain Dynamics Lab @MEF

  • Büşra Temur

Uzun Süreli Yalnızlık ve Beyindeki Değişimler


Sosyal bir canlı olan insan, yaşamını sürdürebilmek için sosyal etkileşime ihtiyaç duyar.

İnsanlar sosyal bağlar ve etkileşimler sayesinde kendilerini ifade edebilir ve bir toplulukta toplum kurallarına bağlı kalarak yaşamlarını sürdürebilirler. Birçok açıdan yararı olan sosyal etkileşimin eksikliği de birçok problemi beraberinde getirmektedir. Sosyal etkileşim eksikliği yalnızlık olarak deneyimlenmektedir. Yalnızlık, kısa süreli olarak yaşanabildiği gibi uzun süreli de gözlemlenebilir ve araştırmacılar yalnızlık hissini iki farklı şekilde tanımlamaktadır. İlki, sosyal etkileşimden tamamen izole olma sonucunda oluşan sosyal izolasyondur. İkincisi ise, hissedilen sosyal etkileşimle (bkz; perceived social interaction) istenilen sosyal etkileşim (bkz; desired social interaction) arasında büyük bir fark olduğu için ortaya çıkan yalnızlık hissidir, çünkü, insanlar diğerleriyle iletişim halinde olsalar bile beklentileri bu iletişimden çok daha fazla ise kendilerini yalnız hissedebilirler. Yalnızlık; ölüm ve intihar riski, yüksek tansiyon, depresyon, bağışıklık sistemi problemleri gibi önemli sağlık sorunlarını da beraberinde getirmektedir. Peki, fiziksel ve psikolojik olarak birçok probleme neden yalnızlığın nöral alt yapısı nedir? Yalnız olan insanların beyin yapılarında ne gibi değişimler vardır? Bu soruların cevabı Spreng ve arkadaşları (2020) tarafından yayımlanan bir çalışmada tartışıldı.



Spreng ve arkadaşları araştırmalarında, İngiltere'de yer alan Biobank data setinden (bkz; UK Biobank) yaklaşık 40,000 kişinin beyin yapılarını inceledi. Biobank datasındaki katılımcılara "Kendini genellikle yalnız hissediyor musun?" sorusu soruldu ve "evet" cevabını verenler yalnızlık hissedenler grubuna alınarak data setindeki MRI sonuçları diğer katılımcılarla karşılaştırılıp yalnızlık sonucunda beynin farklı bölümlerindeki volüm değişimlerine, fonksiyonel bağlantılara ve mikroyapılardaki beyaz madde demeti değişimlerine baktılar. Yapılan analizler sonucunda, uzun süreli yalnızlık yaşayan bireylerin beyinlerindeki çeşitli ağlarda farklılaşmalar olduğu buldular. Bu ağlar; default mode network, görsel ağ, limbik sistem, kontrol ağları, arka dikkat ağları, somatomotor ağları ve salience ağlarıdır. Ancak, yapılan çeşitli analizler sonucunda en büyük değişimin default mode network'te (DMN) olduğu gözlemlenmiştir.



Default Mode Network beyindeki karmaşık ağlardan biridir, içinde birçok beyin bölgesini barındırmaktır. Bunlar; medial prefrontal cortex, posterior cingulate cortex/precuneus, anterior gyrus, lateral temporal lobe ve hipokampustur. Fonksiyonel olarak birbirleriyle iletişim halinde olan bu ağ, gözlerimizi kapadığımızda, hayal kurduğumuzda, geçmişi ve geleceği düşündüğümüzde, planlar yaptığımızda, kendimiz hakkında ya da diğer insanlar hakkında düşündüğümüzde aktif olan bir ağdır. Ayrıca, biz herhangi bir görevle uğraşmıyorken aktif olur. Default Mode Network aktifken beyin "Gezgin Beyin" (bkz; wandering brain) olarak adlandırılır. Bu çalışmada araştırmacılar, yalnız olduğunu rapor eden katılımcıların bu ağdaki yapılarının güçlü bir şekilde bağlandığını ve bu bölgelerdeki gri madde volümünün arttığını gözlemlediler.





Default Mode Network'deki bölgelerdeki bu güçlü bağlantıların nedeni olarak araştırmacılar, yalnız insanların sürekli geçmişi düşündüklerini ve geçmişteki anılarında yaşadıklarını ve de gelecekte kurmak istedikleri sosyal bağları ve etkileşimleri hayal ettiklerini bu yüzden de bu yapılarda güçlü bir bağ oluştuğunu düşündüklerini ifade etmişler. Ayrıca, forniks adlı C şeklini andıran ve adını da görüntüsünden alan küçük sinir lifinin de yalnız kişilerde daha iyi bir şekilde korunduğu gözlemlenmiş. Forniks adlı bu yapı hipokampustan aldığı sinyalleri default mode network'e taşımaktadır yani kişiler geçmişi anımsadıklarında hipokampustan aldığı sinyalleri default mode networkteki ilgili bölgeye taşımaktır ve bu sayede geçmişi anımsamak gerçekleşmektedir.






Görsel Kaynakça


Buckner R. L., Andrews-Hanna J. R., Schacter D. L, (2008). The brain’s default network: anatomy, function, and relevance to disease. [djjital görsel]. Alıntıdır.


Benear, S. L., Ngo, C. T., & Olson, I. R. (2020). Dissecting the Fornix in Basic Memory Processes and Neuropsychiatric Disease: A Review. [djjital görsel]. Alıntıdır


Kaynakça

Spreng et al (2020). The default network of the human brain is associated with perceived social isolation. Nature Communications, 11. https://doi.org/10.1038/s41467-020-20039-w



80 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör