Brain Dynamics Lab @MEF

  • Hande Özlem ATAR

Sosyal Mekanları Haritalamak

Bu çalışma gösteriyor ki hipokampüs sadece fiziksel konumlama değil aynı zamanda sosyal konumlama da yapıyor.


İster futbol oynayalım ister sadece ailemizle bir park gezintisi yapıyor olalım daima çevremizdeki insanların, onların konum olarak nerede bulunduklarının ve nereye yöneldiklerinin farkındayızdır. Bilim insanları, son yıllarda beynimizde "yer hücreleri" (bkz; place cells) olarak adlandırılan, kendimizin mekandaki konumunu kodlayan hücreler buldu ancak aynı şeyi diğerlerinin konumu için nasıl yapıyor olduğumuz hala gizemini koruyor.

Prof. Nachum Ulanovsky’nin Mısır Meyve Yarasaları ile yaptığı çalışmada beynin hipokampüs (bkz; hippocampus) bölgesinde bulunan ve önceden sözü edilen yer hücrelerine odaklanmış. Bize ve diğer tüm memeli hayvanlara, çevremizi yönlendirme ve gezme konusunda iç bilişsel haritalar (bkz; internal cognitive maps) oluşturarak yardım eden bu hücrelerin keşfi 2014 yılında Nobel Ödülü kazanmıştı. Son çalışmalar gösteriyor ki, hipokampüs de bu sosyal etkileşimde bir role sahip olabilir.


Ulanovsky ve ekibi, bu yer ve sosyal gibi iki fonksiyonun beyinde nasıl kesiştiğini merak etti ve bunun için laboratuvarlarında “öğretmen” ve “öğrenci” olmak üzere iki yarasayı eşleştirdikleri bir deneysel öğrenme durumu yarattılar. Öğrenci, öncelikle öğretmenin laboratuvara yerleştirilmiş meyve stantlarına doğru nasıl rastgele uçtuğunu gözlemledi. Ortalama 13 saniye sonra, öğrenci de öğretmenin yemekler için izlediği rotanın aynısını izledi. Bu sırada, yarasaların beyinlerinde neler döndüğünü takip etmek için “neural logger” denilen bir alet ve beyinde, hipokampüs civarında bulunan, neredeyse 400 hücrenin aktivitesini kaydedebilen küçük elektrotlar kullandılar. Ulanovsky, denemelerin en zor kısmının iki yarasayı birlikte uçurmamak olduğunu çünkü yarasanın benlik algısını diğer yarasaların algısından ayrı tutmaları gerektiğini söylüyor. Bunu da grubun alfa erkeklerini belirleyip onları öğretmen yaparak çözmüşler. Bu sayede öğrenciler öğretmenlerine saygı duymuş ve onlarla birlikte aynı anda uçmamışlar.


Deneyin sonuçları, beynimizin sadece kendi konumumuzu görmek için değil, aynı şekilde sosyal haritalama (bkz; social mapping) gibi şeyler için de bilişsel haritalar oluşturduğu fikrini destekliyor. Öğrenci yarasalar laboratuvarda tek başlarına gezindiklerinde, yer hücreleri doğal olarak aktifti. Fakat sabit durduklarında ve öğretmen yarasalarından gözlemlediklerinde, hipokampüs hücrelerinin yaklaşık %18'i diğer yarasa pozisyonunu temsil etti - diğer bir deyişle, öğretmen uzayın belirli bir bölümünden uçtuğunda aktif hale geldiler. Sonraki analizler, bu hücrelerin yaklaşık yarısının sıradan yer hücreleri olarak, yani diğer yarasanın sosyal olarak konumunu belirleyen hücreler olarak dönüşümlü hareket ederken, diğer hücrelerinse sadece diğer yarasaların konumlarına duyarlı olduğunu ileri sürdü.


Ancak öğrenci yarasaların kafa hareketlerini takip eden bir hareket sensörü gösteriyor ki bu baş hareketleri sosyal yer hücrelerinin (bkz; social place cell) aktivitelerini açıklamıyor. Bir başka deney serisiyse yer hücrelerinin bu alt popülasyonun gerçekten de sosyal olup olmadığı sorusuna odaklandı. Araştırmacılar, sonunda bir ödül varken ve yokken olmak üzere iki durumda bu öğrenci yarasalara, öğretmenlerinin rotasıyla aynı rotada hareket eden objeler gösterdiler. Bu hücreler de aynı şekilde hipokampüste etki gösterdi ancak bu durumla yarasalara verilen tepki sırasında gözlemlenen durum arasında kesin bir fark vardı. Anatomi analizleri gösterdi ki, objeleri ve diğer hayvanları haritalayan bu hücreler hipokampüste fiziksel bir şekilde de ayrılar.



Yazının orijinal versiyonuna bu linkten ulaşabilirsiniz:

https://www.sciencedaily.com/releases/2018/01/180116095642.htm


Çeviri: Hande Özlem Atar

42 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör