Brain Dynamics Lab @MEF

  • Eda Yazar

Kafein(sizlik)

Kahve, kola veya enerji içeceği: Kafein, dünyanın en çok tüketilen psikoaktif maddesidir. Hiç şüphe yok ki kafein çoğumuzun uyanık kalabilmesine yardımcı olur. Ancak akşamları kafein tüketmek uyku kalitemizi ve düzenimizi bozabilir. Önceki çalışmaların da gösterdiği gibi, uyku yoksunluğu da beynin gri maddesini (bkz; gray matter) etkileyebilir. Peki, düzenli kafein tüketimi yetersiz uyku nedeniyle beyin yapısını etkileyebilir mi? Basel Üniversitesi Psikiyatri Hastanesinden Dr. Carolin Reichert ve Profesör Christian Cajochen liderliğindeki bir araştırma ekibi bu soruyu bir çalışma ile araştırdı.


Çalışmaya her gün düzenli olarak kahve içen 20 sağlıklı gençten oluşan bir grup katıldı. Onlara iki ayrı 10 günlük periyotlarda almaları için tabletler verildi ve bu süre zarfında katılımcılardan ekstra başka bir kafein tüketmemeleri istendi. Çalışma süresi boyunca, bir grup kafeinli tabletler alırken; diğer gruba plasebo yani aktif bileşen içermeyen tabletler verildi. Her 10 günlük sürenin sonunda, araştırmacılar beyin taramaları aracılığıyla deneklerin gri maddesinin hacmini incelediler. Ayrıca beynin elektriksel aktivitesini (EEG) kaydederek katılımcıların uyku laboratuvarında uyku kalitesini araştırdılar.


Araştırma sonrası bulunan sonuç şaşırtıcıydı: Çalışmanın bir parçası olarak tüketilen kafein yetersiz uykuya neden olmadı. Ancak araştırmacılar, Cerebral Cortex dergisinde rapor ettikleri gibi gri maddede değişiklikler gözlemlediler. Gri madde nedir sorusuna cevap verecek olursak gri madde, merkezi sinir sisteminin esas olarak sinir hücrelerinin hücre gövdelerinden oluşan kısımlarını ifade ederken, beyaz madde esas olarak sinir hücrelerinin uzun uzantıları olan sinir yollarını içerir.

Veri karşılaştırması, katılımcıların kafein veya plasebo kapsüllerinden bağımsız olarak uyku derinliğinin eşit olduğunu ortaya koydu. Buna karşın deneğin kafein veya plasebo almış olmasına bağlı olarak gri maddede önemli bir fark gördüler. 10 günlük plasebodan sonra, gri madde hacmi, kafein içeren kapsülleri kullanan katılımcılara kıyasla plasebo kapsüllerini kullanan katılımcılarda daha büyüktü.


Fark, beynin hafıza konsolidasyonu (bkz; memory consolidation) için gerekli bir bölgesi olan hipokampüs dahil olmak üzere sağ medial temporal lobda özellikle çarpıcı olduğunu belirten Araştırmacı Reichert, "Sonuçlarımız, kafein tüketiminin beyin üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olduğu anlamına gelmiyor" diye vurguluyor. "Ancak günlük kafein tüketimi açıkça bilişsel donanımımızı etkiliyor ve bu da kendi içinde daha ileri çalışmalara yol gerektirmektedir. Geçmişte kafeinin sağlık üzerindeki etkilerinin öncelikle hastalarda araştırıldığını, ancak aynı zamanda sağlıklı bireylerde de araştırmalara ihtiyaç olduğunu da ekliyor.


Son olarak kafein, gri madde hacmini azaltıyor gibi görünse de sadece 10 gün kahveden uzak durduktan sonra, deneklerde önemli ölçüde bu hacmin yenilendiği gözlenmiştir. Doktor Reichert, beyin morfolojisindeki değişiklikler geçici gibi görünüyor, ancak kahve içenler ile genellikle çok az kafein tüketenler veya hiç tüketmeyenler arasındaki sistematik karşılaştırmalar şimdiye kadar eksik olduğunu da dikkatle vurguluyor.


KAYNAKÇA

Lin, Y., Weibel, J., Landolt, H. P., Santini, F., Meyer, M., Brunmair, J., Meier-Menches, S. M., Gerner, C., Borgwardt, S., Cajochen, C., Reichert, C. (2021). Daily Caffeine Intake Induces Concentration-Dependent Medial Temporal Plasticity in Humans: A Multimodal Double-Blind Randomized Controlled Trial. Cerebral Cortex, https://doi.org/10.1093/cercor/bhab005


38 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör