Brain Dynamics Lab @MEF

  • Duygu Mehmetoğlu

Güçlü Hafıza ile Geleceğimizi Şekillendirebilir Miyiz?

Bellek geçmiş ile olduğu kadar gelecek ile de ilgilidir. Yeni bir şey ya da yüzlerce kez deneyimlediğimiz bir şey olsun, insanlar sonraki karşılaşmalarda gezinmek için geçmişin anılarını kullanırlar. Geleneksel olarak psikologlar hafızamızda kökleşmiş olarak bulunan bilgilerin güncellenmesinin zor olacağını savunuyor. Yapılan bu araştırma ise belleğe bir bilgi ilk olarak ne kadar güçlü bir şekilde kodlanırsa, bir kişinin sonraki değişiklikleri fark edip bunları güncellemesi ve anlayışlarına entegre etmesi o kadar kolay olur görüşünün de doğru olduğunu savunuyor. Önceden zihnimize kodladığımız bilgi ile yeni gelen bilgi arasındaki tutarsızlık ne kadar büyük olursa bellek sunumumuzu güncellememiz gereken sinyalin o kadar büyük olacağını savunuyor.

Deneyde iki katılımcı grubu test ediliyor. 18-27 yaş arası genç yetişkinler ve 65-84 yaş arası yaşlı yetişkinler. İki gün boyunca, katılımcılar bir aktörün hayatındaki bir günü temsil eden filmi izlerken ve soruları cevaplarken araştırmacılar katılımcıların beyinlerini MRI kullanarak taradılar. Bazı aktiviteler günden güne değişti. Örneğin, ilk gün, aktör bir yoga matını açıyor ve esniyor. İkinci günde, film aynı şekilde başlıyor; aktör bir yoga matı açıyor. Bununla birlikte, daha sonra iki şeyden birini yapıyor: aynı esneme rutini veya karın egzersizi. Katılımcılar ikinci günün filmini izlerken, aktör matı açtıktan sonra, araştırmacılar filmi duraklattı ve katılımcılardan önceki günün filminin ikinci yarısında neler olduğunu hatırlamalarını istedi. Bu aşamada MRI sinyalini analiz ettiler ve beyinlerinin orijinal finali izlerken oluşan kalıpları geri yükleyebildikleri dereceyi ölçtüler. Daha sonra ikinci film devam etti ve ya önceki sonu ya da değiştirilmiş olanı gösterdiler. Üç gün sonra, katılımcılardan ikinci filmde neler olduğunu ve ilkinden farklı olup olmadığını hatırlamaları istendi.

Klasik hafıza teorisi katılımcılar ilk filmi izlerken bilgiyi hafızalarına ne kadar güçlü kodladıysa ikinci gün gösterilen filme o kadar müdahale edeceğini yani yanlış hatırlayacağını savunurdu fakat sonuçlar tam tersini gösterdi. İzleyiciler, ikinci günü izlerken birinci gün sonlarından itibaren beyin aktivitesi kalıplarının daha fazla eski haline döndüğünü gösterdiklerinde, ikinci filmdeki bir farkı fark etme olasılıkları daha yüksek oldu. İnsanlar ikinci filmi izlediklerinde, sadece onu kodlamıyor ya da yalnızca yeni anılar oluşturmuyorlardı, “ikinci filmi izlediklerinde ilk filmde olanları geri alıyorlardı, ikisini bütünleştiriyorlardı ve anlama yönlendirmek için ‘geri alma’ kullanıyorlardı.”

Hem yaşlı hem de genç yetişkinler hata yaparken, yaşlı yetişkinlerin hafıza tepkileri ve beyin aktivitelerinin gerçekten hatırladıklarını gösterip göstermediklerine bakılmaksızın bir hata yapmadıklarından emin olma oranları daha yüksekti. Genç yetişkinlerin kendi kendini raporlaması gerçek performanslarını daha yakından yansıtıyordu.


KAYNAKÇA

Etzel, J., Snyder, A., Stawarczyk, D., Wahlheim, C., Zacks, J. (2019). Aging and the encoding of changes in events: The role of neural activity pattern reinstatement. Department of Psychological & Brain Sciences. Vol 17, no 42.


105 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör