Brain Dynamics Lab @MEF

  • Büşra Temur

FARKLI POLİTİK GÖRÜŞLERİN BEYİN KİŞİLİK VE BİLİŞSEL SÜREÇLER ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Yunanca kökenli bir kelime olan politika, poli çok ve tika yüz anlamına gelen kelimelerin bir araya gelmesiyle oluşmuştur ve çok yüzlülük anlamına gelmektedir . Aristoteles'e göre insanlar politik hayvanlardır (bkz; zoon politikon). Ona göre, insanlar topluluklar halinde yaşayıp şehir devletleri kuran sosyal varlıklardır. İnsanların davranışlarını, düşüncelerini, motivasyonlarını ve arkadaşlık seçimlerini dahi etkileyen bir yapıda olan bu bilim, zamanla içinde çeşitli ideolojilere yer vermeye başlamış ve insanlar da farklı politik görüşleri benimseyip onları beslemişlerdir. En bilinen politik görüşler liberallik ve muhafazakarlıktır. Farklı düşünce yapılarını içlerinde barındıran bu ideolojiler birbirlerinin zıttı olarak görülmektedir. Liberallik kelime anlamı olarak özgürlük demektir, muhafazakarlık ise muhafaza etmek korumak anlamına gelmektedir. İnsanların çeşitli olaylarda değişimi ya da istikrarı (bkz; stability) tercih etmesi bu iki ideolojiyi birbirinden ayıran önemli özelliklerdendir. Farklı politik görüşleri olan insanların hayata bakış açılarının da birbirinden farklı olduğu bilinen bir gerçektir, peki farklı görüşlerin beynimiz üzerindeki etkisi nasıldır? Farklı politik görüşleri olan insanların olaylara psikolojik, fizyolojik tepkileri nasıldır? İdeolojik görüşlerimizi genlerimiz belirliyor olabilir mi? Bunlar gibi daha birçok soruyu bilim insanları cevaplama çalışmaktadır. Ancak insan karmaşık bir varlık olduğundan, insanların fikirlerini incelerken insanları çok yönlü değerlendirmek gerekmektedir. Bu yüzden bu yazıda liberal ve muhafazakar insanların davranışları; kişilik özellikleri, farklı olaylara bilişsel ve fizyolojik tepkileri, farklı genlerin politik görüşler üzerine etkileri ve beyin görüntüleme deneylerinden çıkan sonuçlardan bahsedilmiştir.


Kişilik psikologları liberal ve muhafazakar insanları incelediklerinde, düşünce ve davranış yapılarında birçok farklılıklar bulmuşlardır. 5 Faktör Kişilik Kuramına kullanılarak yapılan çalışmalarda, muhafazakar insanların daha özdisiplinli (bkz; concienciousness) olduğu , liberal insanların ise yeniliklere daha açık (bkz;openness) olduğu ortaya çıkmıştır (Fatke, 2016). Bir diğer kişilik araştırmasında ise, yüksek seviye muhafazakarlık istikrar, düzen ve uyum, gelenek gibi özelliklerle alakalıyken, yüksek seviye liberallık; yaratıcılık, merak, yenilik arama (bkz; novelty-seeking) ve yeni deneyimlerle alakalı çıkmıştır (Caparos et al., 2015). Başka bir deneyde, yüksek seviyede muhafazakar insanların belirsizliğe tahammül edemediği ve hem iş alanlarında hem de kişisel mekanlarında düzene önem verdikleri ortaya çıkmıştır. Fakat, yüksek seviyede liberal olan kimselerin belirsizliği tolere edebildiği ve düzensizlikten rahatsız olmadıkları ayrıca duygusal olarak daha esnek oldukları bulunmuştur (Jost et al., 2009). Buna ek olarak, muhafazakar insanlar negatif olaylarla karşılaştığında fazla tepki göstermeye ve olaylardan uzaklaşmaya meyillilerdir.


Muhafazakarlar ve liberaller üzerine yapılan bilişsel ve fizyolojik deneyler kişilik psikologlarının yaptıkları birçok deneyi destekler niteliktedir. Shook ve Fazio (2009) tarafından yapılan bir deneyde, muhafazakar insanların çevredeki negatif uyaranlara daha fazla tepki verdiği gözlemlenmiştir. Bu olaya psikolojide "olumsuzluk önyargısı" (bkz; negativity bias) denmektedir ve olaylarda negatif durumlara odaklanmayla ilişkilidir. Ayrıca yapılan çeşitli çalışmalar, muhafazakar insanların Emotional Stroop Task (görevin amacı farklı renklerde yazılan kelimeleri renklere odaklanmadan hızlı bir şekilde söylemeye çalışmaktır) adlı görevde negatif kelime gördüklerinde cevaplarının yavaşladığını ve dot-probe (bu görev insanların seçici dikkatlerini ölçmek amacıyla kullanılır) görevinde de muhafazakar insanların dikkatlerini negatif olaylara daha çabuk odakladığını göstermiştir (Carraro, 2011).





Bunun yanı sıra, muhafazakar insanlar tehdit algılama ve tehlike fark etme konusunda da duyarlıdırlar. Mills ve Gonzalez (2016) tarafından yapılan bir diğer deneyde ise muhafazakar katılımcıların araştırmacıların gösterdiği bir sahnede olumsuz olayları ve nesneleri daha kolay hatırladığı bulunmuştur ayrıca galvanic skin response (duygusal olaylara karşı cildin elektrik direncinde oluşan değişim) deneylerinde de muhafazakar insanların daha fazla tepki verdiği ortaya çıkmıştır.


Bazı bilim insanları çeşitli genlerin politik görüşleri belirlemede etkili olduğunu düşünmektedir. İkiz kardeşler üzerinde yapılan çeşitli çalışmalar dopamin D4 reseptör (DRD4) ile kişilik özellikleri ve politik görüş geliştirme arasında ilişki bulmuştur. Hatta, 12,000 ikiz arasında yapılan bir çalışmada politik görüş yöneliminin %40 oranında genlere bağlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır (Hatemi, 2014). Singapor'da 1,771 katılımcı üzerinde yapılan bir deneyde, katılımcılardan 4 çift DRD4 dopamin alleli (bkz; bir genin anne ve babadan gelen kopyası) bulunanlar daha muhafazakar olmaya meyilli çıkmıştır, bir başka çalışmada ise 7R+tandem tekrarı bulunan insanlar hem daha çok arkadaşa sahip hem de daha liberal çıkmıştır (akt., Mendez, 2017). Ancak bu alanda yapılan çok az çalışma olduğundan hala genlerin politik görüşleri belirlemesi hakkındaki görüşler kesin değildir.


Yapılan nörogörüntüleme deneylerinde de muhafazakar ve liberal insanların beyinlerinin farklı bölgelerinde aktivasyon gözlemlenmiştir. Kanai ve arkadaşları tarafından 2011 yılında 90 katılımcıyla yapılan bir çalışmada katılımcıların öncelikle politik görüşleri 5'li Likert Ölçeğiyle belirlenmiştir, sonrasında ise MR kullanarak katılımcıların beyinlerindeki aktivasyonları ve beynin farklı bölümlerindeki gri madde volumleri karşılaştırıldı. Deney sonucunda, muhafazakar katılımcıların sağ amigdala adlı yapısında yüksek aktivasyon ve gri maddede artış gözlenlenirken, liberal katılımcıların anterior cingulate korteks adlı bölümündeki gri maddede artış gözlemlenmiştir.


Amigdalanın sadece sağ tarafında gözlemlenen bu aktivite ve gri madde artışının nedeni beynin sağ bölgesinin daha çok kaçınma davranışıyla alakalı olmasından kaynaklanmaktadır (Mendez, 2017). Amigdala, negatif duygular ve hafıza süreçlerine katılan önemli bir limbik sistem yapısıdır. Özellikle, tehdit sezme ve tehlike algılama gibi olaylarda aktif rol oynamaktadır. Muhafazakarlar da tehlikeye karşı fazla duyarlı olduklarından yüksek amigdala aktivasyonu şaşırılmayacak bir sonuçtur. Anterior Cingulate Korteks adlı yapı ise, belirsiz olaylara karşı hassasiyeti dengeleyen, çatışmaları çözmede görev oynayan bir yapıdır. Kanai'ye göre, belirsizliğe karşı tolerans ve çatışmaları yönetme davranışı liberal insanların olayları daha esnek bir şekilde değerlendirebilmesine imkan sağlıyor olabilir.


Mendez (2017) tarafından yazılan bir çalışmada, muhafazakar insanların beyinlerin sağ tarafında özellikle sağ amigdala, sağ insula ve sağ prefrontal kortekste fazla aktivasyon olmasından bahsetmiştir. Sağ insula adlı yapı, olaylardan tiksinme davranışıyla alakalıyken, sağ PFC adlı yapı olumsuz ve tehlikeli olaylara dikkati yöneltmekle alakalıdır.



Dijital Kaynakça

Kanai R, Feilden T, Firth C, Rees G. (2011). Political orientations are correlated with brain

structure in young adults. [djjital görsel]. Alıntıdır

Mendez MF. (2017(. A Neurology of the Conservative-Liberal Dimension of Political

Ideology. [djjital görsel]. Alıntıdır

doi:10.1176/appi.neuropsych.16030051


Kaynakça

Caparos S, Fortier-St-Pierre S, Gosselin J, et al. (2015). The tree to the left, the forest to the

right: political attitude and perceptual bias. Cognition. 134,155–164


Carraro L, Castelli L, Negri P.(2016). The hand in motion of liberals and conservatives

reveals the differential processing of positive and negative information. Acta Psychol

(Amst), 168:78–84


Fatke M.(2016). Personality traits and political ideology: a first global assessment. Polit

Psychol. doi:10.1111/pops.12347


Hatemi PK, Medland SE, Klemmensen R, et al. (2014).Genetic influences on political

ideologies: twin analyses of 19 measures of political ideologies from five democracies and

genomewide findings from three populations. Behav Genet, 44: 282–294


Jost JT, Federico CM, Napier JL. (2009).Political ideology: its structure, functions, and

elective affinities. Annu Rev Psychol 60, 307–337


Kanai R, Feilden T, Firth C, Rees G. (2011). Political orientations are correlated with brain

structure in young adults.


Mendez MF. (2017(. A Neurology of the Conservative-Liberal Dimension of Political

Ideology.


Mills M, Gonzalez FJ, Giuseffi K, et al. (2016). Political conservatism predicts asymmetries in

emotional scene memory. Behav Brain Res, 306:84–90


Shook NJ, Fazio RH.(2009). Political ideology, exploration of novel stimuli, and attitude

formation. J Exp Soc Psychol, 45, 995–998



155 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör